Bài 9. Giao dịch Bitcoin hoạt động thế nào?

1

Tiền điện tử Bitcoin ra đời và hoạt động giao dịch trên thị trường đến nay gần 10 năm. Nhưng liệu bạn đã biết được cách thức hoạt động của đồng Bitcoin? Và các giao dịch Bitcoin diễn ra như thế nào?

Các giao dịch Bitcoin được thực hiện qua các ví Bitcoin điện tử, và được ký xác nhân kỹ thuật số để bảo đảm an ninh. Tất cả mọi người trong mạng lưới đều biết về một giao dịch, và lịch sử của một giao dịch có thể được truy xuất về tận thời điểm mà Bitcoin được tạo ra.

Đầu cơ Bitcoin cũng rất tốt, tuy nhiên nó là một đồng tiền và nên được sử dụng như một đồng tiền, nghĩa là để chi tiêu. Vậy khi bạn chi tiêu Bitcoin thì các giao dịch này diễn ra như thế nào?

Không tồn tại Bitcoin, chỉ có bản ghi các giao dịch Bitcoin

Điều thú vị về Bitcoin là chúng không tồn tại ở bất cứ đâu, kể cả trên ổ cứng máy tính. Chúng ta thường nói về việc ai đó sở hữu Bitcoin, nhưng nếu bạn nhìn vào một địa chỉ Bitcoin nào đó thì bạn sẽ thấy là không hề có Bitcoin nào được lưu trữ ở đó cả, giống như cách mà các tài khoản ngân hàng lưu trữ tiền vậy. Bạn không thể chỉ vào một đồ vật hay một file nào đó trên máy tính và nói rằng “đây là Bitcoin”.

Thay vào đó, chỉ có bản ghi các giao dịch giữa các địa chỉ Bitcoin, với số dư tăng lên hoặc giảm đi. Tất cả các giao dịch từng diễn ra đều được lưu trữ trong một cuốn sổ cái công cộng khổng lồ gọi là Blockchain. Nếu bạn muốn biết số dư của một địa chỉ Bitcoin thì thông tin này không được lưu tại địa chỉ đó; bạn sẽ phải tìm kiếm thông tin này trong Blockchain.

Các thành phần của một giao dịch

Nếu Alice muốn gửi một vài Bitcoin cho Bob, giao dịch này sẽ có ba thông tin:

Đầu vào: ghi chép về việc địa chỉ Bitcoin nào đã được sử dụng để gửi Bitcoin cho Alice (ví dụ như cô ấy nhận được số Bitcoin này từ một người bạn tên là Eve chẳng hạn).
Số lượng: số lượng Bitcoin mà Alice muốn gửi cho Bob.
Đầu ra: địa chỉ Bitcoin của Bob.

Bitcoin được gửi đi như thế nào?

Để gửi Bitcoin, bạn cần hai thứ: một địa chỉ Bitcoin, và một khóa cá nhân. Một địa chỉ Bitcoin được tạo ra ngẫu nhiên, và đơn giản chỉ là một chuỗi các ký tự và chữ số. Khóa cá nhân là một chuỗi ký tự và chữ số khác, nhưng không giống như địa chỉ Bitcoin, chuỗi này được giữ bí mật.

Hãy tưởng tượng địa chỉ Bitcoin của bạn giống như một két sắt với cửa trong suốt. Mọi người đều biết ở trong có gì, nhưng chỉ người có khóa cá nhân mới có thể mở được két.

Khi Alice muốn gửi Bitcoin cho Bob, cô ấy dùng khóa cá nhân của mình để ký một thông điệp với đầu vào (nguồn gốc Bitcoin), số lượng, và đầu ra (địa chỉ Bitcoin của Bob).

Sau đó cô ấy gửi các thông tin này từ ví Bitcoin của mình vào mạng Bitcoin. Tại đó, các thợ đào Bitcoin sẽ xác nhận giao dịch này, đưa nó vào một block các giao dịch, và cuối cùng là giải quyết (khai thác) nó.

Tại sao đôi khi tôi phải chờ đợi để giao dịch của mình được xác nhận?

Bởi vì giao dịch của bạn cần được xác nhận bởi các thợ đào, bạn đôi khi sẽ bị buộc phải chờ họ hoàn thành quá trình khai thác. Giao thức Bitcoin đặt ra quy tắc rằng để khai thác một block cần khoảng 10 phút.

Một vài thương gia có thể bắt bạn chờ đến khi block được xác nhận. Những người khác có thể không bắt bạn chờ. Họ đánh cược rằng bạn sẽ không tìm cách chi tiêu các Bitcoin này thêm lần nữa ở nơi khác trước khi giao dịch được xác nhận. Việc này thường diễn ra ở các giao dịch có giá trị nhỏ và nguy cơ lừa đảo không cao.

Nếu số lượng đầu vào và đầu ra không khớp thì sao?

Bởi vì Bitcoin chỉ tồn tại ở dạng bản ghi các giao dịch, bạn có thể sẽ gặp phải tình trạng là có rất nhiều giao dịch khác nhau đính với một địa chỉ Bitcoin. Giả sử như Jane gửi cho Alice 2 Bitcoin, Philip gửi cho Jane 3 Bitcoin và Eve gửi cho Jane 1 Bitcoin, ba giao dịch khác nhau diễn ra ở ba thời điểm khác nhau.

Các giao dịch này sẽ không được tự động kết hợp vào ví của Alice thành 6 Bitcoin. Chúng sẽ vẫn tồn tại ở dạng ba giao dịch khác nhau.

Khi Alice muốn gửi Bitcoin cho Bob, ví của cô ấy sẽ cố gắng sử dụng các bản ghi giao dịch với số lượng khác nhau sao cho tổng số bằng với số Bitcoin mà Alice muốn gửi.

Có khả năng là khi Alice muốn gửi Bitcoin cho Bob, cô ấy không có số lượng Bitcoin đến từ các giao dịch khác chính xác như số cô ấy muốn gửi. Giả sử cô ấy chỉ muốn gửi 1,5 BTC cho Bob.

Không có giao dịch nào trong ví của Alice có số lượng như thế, và các giao dịch khác thì không có tổng bằng số mà Alice muốn gửi. Alice không thể chia nhỏ các giao dịch, mà chỉ có thể gửi toàn bộ một giao dịch.

Do vậy, Alice sẽ phải gửi toàn bộ một giao dịch đầu vào, và số Bitcoin dư ra sẽ được trả lại cho cô ấy.

Alice sẽ gửi 2 Bitcoin cô ấy có được từ Jane cho Bob. Jane là đầu vào, và Bob là đầu ra. Nhưng số lượng chỉ là 1,5 BTC, vì Alice chỉ muốn gửi cho Bob từng đó. Do đó, ví của Alice sẽ tự động tạo ra hai đầu ra cho giao dịch: 1,5 BTC cho Bob và 0,5 BTC đến một địa chỉ mới, được tạo ra để giữ tiền thừa cho Alice.

Các giao dịch có mất phí không?

Đôi khi, nhưng không phải tất cả.

Phí giao dịch được tính toán dựa trên các yếu tố khác nhau. Một vài loại ví cho phép bạn thiết lập phí giao dịch bằng tay. Bất cứ giao dịch nào không đến được với người nhận, hay các khoản tiền thừa của một giao dịch sẽ được xem là phí. Khoản phí này sau đó sẽ được chuyển cho thợ đào may mắn giải quyết được block chứa giao dịch như một khoản thưởng thêm.

Trước đây, có nhiều thợ đào xử lý giao dịch miễn phí, tuy nhiên khi mà phần thưởng cho mỗi block Bitcoin khai thác được giảm đi theo thời gian, việc này ngày càng ít thấy.

Tôi có nhận được biên lai không?

Bitcoin không được tạo ra để hỗ trợ biên lai, tuy nhiên các trung tâm xử lý giao dịch như BitPay cung cấp các tính năng mà bạn không thể có được đối với các giao dịch Bitcoin thông thường, như biên lai chẳng hạn.

Nếu tôi chỉ muốn chỉ gửi một phần của một Bitcoin thì sao ?

Bitcoin có thể chia nhỏ được. Một satoshi là 1/1.000.000 của một Bitcoin. Bạn có thể gửi một giao dịch với số lượng nhỏ nhất có thể là 5.430 satoshi.

Biên tập bởi Peergopeer.com

1 COMMENT

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here