Sự thật về Blockchain

0

Việc chuyển đổi doanh nghiệp và chính phủ theo blockchain thực sự vẫn còn nhiều năm nữa mới diễn ra. Đó là bởi vì blockchain không phải là một công nghệ “cách mạng” (disruptive). Blockchain là một công nghệ nền tảng.

Sự thật về Blockchain

Bài viết của các tác giả Marco IansitiKarim R. Lakhani, được đăng tải tháng 1 năm 2017 trên tạp chí Harvard Business Review


Hợp đồng, giao dịch và các ghi chép về chúng là một trong những cấu trúc giúp xác định hệ thống kinh tế, pháp lý và chính trị của chúng ta. Chúng bảo vệ tài sản và đặt ra ranh giới tổ chức. Chúng thiết lập, xác minh danh tính và ghi chép các sự kiện. Chúng chi phối sự tương tác giữa các quốc gia, tổ chức, cộng đồng và cá nhân. Chúng hướng dẫn việc quản lý và tổ chức xã hội. Nhưng công cụ rất quan trọng này và các cơ quan hành chính được lập ra để quản lý chúng vẫn chưa theo kịp sự chuyển đổi theo hướng số hóa của nền kinh tế. Giống như một chiếc xe đua Công thức 1 bị kẹt xe trong giờ cao điểm vậy. Trong thế giới số, cách chúng ta điều chỉnh và duy trì việc kiểm soát hành chính phải thay đổi.

Blockchain hứa hẹn sẽ giải quyết vấn đề này. Là cốt lõi của bitcoin và các loại tiền tệ ảo khác, công nghệ blockchain là một sổ cái phân quyền mở có khả năng ghi lại vĩnh viễn các giao dịch giữa hai bên một cách có hiệu quả và có thể kiểm chứng. Bản thân sổ cái cũng có thể được lập trình để kích hoạt các giao dịch tự động.

Với blockchain, chúng ta có thể tưởng tượng một thế giới trong đó các hợp đồng được mã hóa kỹ thuật số và được lưu trữ trong những cơ sở dữ liệu chia sẻ và minh bạch, nơi chúng được bảo vệ khỏi việc bị xóa bỏ, giả mạo và sửa đổi. Trong thế giới đó mọi thỏa thuận, mọi quy trình, mọi công việc và mọi khoản thanh toán sẽ có một bản ghi và một chữ ký số có thể được xác định, xác nhận, lưu trữ và chia sẻ. Các trung gian như luật sư, môi giới và ngân hàng có thể không còn cần thiết. Cá nhân, tổ chức, máy móc, và các thuật toán sẽ tự do giao dịch và tương tác với nhau với rất ít xích mích. Đây là tiềm năng vô hạn của blockchain.

Thật vậy, hầu như mọi người đã nghe tuyên bố rằng blockchain sẽ cách mạng hóa kinh doanh cũng như xác định lại các công ty và các nền kinh tế. Mặc dù chúng tôi chia sẻ sự nhiệt tình cho tiềm năng của công nghệ này, chúng tôi cũng lo lắng về sự cường điệu. Không chỉ vấn đề bảo mật (như sự sụp đổ năm 2014 của một sàn giao dịch bitcoin và việc các sàn khác bị hack gần đây) khiến chúng tôi lo lắng. Kinh nghiệm nghiên cứu đổi mới công nghệ cho chúng ta biết rằng nếu có một cuộc cách mạng blockchain, rất nhiều rào cản – công nghệ, quản trị, tổ chức, và thậm chí là xã hội – sẽ phải bị đánh đổ. Sẽ là một sai lầm nếu như chúng ta vội vã theo đuổi sự đổi mới của blockchain mà không hiểu nó có thể gây ra những hiệu quả hay hậu quả như thế nào.

Chúng tôi tin rằng việc chuyển đổi doanh nghiệp và chính phủ theo blockchain thực sự vẫn còn nhiều năm nữa mới diễn ra. Đó là bởi vì blockchain không phải là một công nghệ “cách mạng” (disruptive) có thể tấn công một mô hình kinh doanh truyền thống với giải pháp chi phí thấp hơn và vượt qua các công ty đương nhiệm một cách nhanh chóng. Blockchain là một công nghệ nền tảng: nó có tiềm năng tạo ra nền móng mới cho hệ thống kinh tế và xã hội của chúng ta. Nhưng trong khi tác động sẽ rất lớn, sẽ phải mất nhiều thập kỷ để blockchain xâm nhập vào cơ sở hạ tầng kinh tế và xã hội của chúng ta. Quá trình đón nhận sẽ chậm rãi và ổn định, không đột ngột, cùng lúc trong khi những làn sóng thay đổi về công nghệ và thể chế cũng được đà phát triển. Góc nhìn đó và ý nghĩa chiến lược của nó là những gì chúng ta sẽ cùng khám phá trong bài viết này.

Sự thật về Blockchain

Các mô hình áp dụng công nghệ blockchain

Trước khi nói tới chiến lược và đầu tư blockchain, hãy xem lại những gì chúng ta đã biết về quá trình áp dụng công nghệ, đặc biệt là quá trình chuyển đổi điển hình của các công nghệ nền tảng khác. Một trong những ví dụ có liên quan nhất là công nghệ mạng máy tính phân phối, được thấy trong việc áp dụng giao thức TCP/IP (transmission control protocol/internet protocol), đặt nền móng cho sự phát triển của internet.

Được giới thiệu vào năm 1972, TCP/IP lần đầu tiên được áp dụng trong một trường hợp đơn lẻ: làm cơ sở cho việc chuyển e-mail giữa các nhà nghiên cứu ARPAnet, Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ –  tiền thân của internet thương mại. Trước TCP/IP, kiến trúc viễn thông được dựa trên “chuyển mạch” (circuit switching), trong đó các kết nối giữa hai bên hoặc hai máy phải được thiết lập sẵn và duy trì trong suốt quá trình trao đổi. Để đảm bảo rằng bất kỳ nút nào trong hai nút đều có thể giao tiếp, các nhà cung cấp dịch vụ viễn thông và các nhà sản xuất thiết bị đã đầu tư hàng tỷ USD để xây dựng đường dây chuyên dụng.

TCP/IP đã lật đổ mô hình cũ trên. Giao thức mới truyền thông tin bằng cách số hoá nó và chia nó thành các gói tin rất nhỏ, bao gồm cả thông tin về địa chỉ nhận. Sau khi được gửi vào mạng, các gói tin có thể đi bất kỳ tuyến đường để đến người nhận. Các nút gửi và nhận thông minh ở hai đầu của mạng có thể tháo rời và lắp ráp lại các gói tin rồi dịch lại dữ liệu đã được mã hoá. Không cần đường dây chuyên dụng hoặc cơ sở hạ tầng khổng lồ. TCP/IP tạo ra một mạng lưới chia sẻ công khai và công cộng mà không cần bất kỳ cơ quan trung ương hoặc bên có trách nhiệm nào bảo trì và cải tiến nó.

Ngành viễn thông và máy tính truyền thống nhìn TCP/IP với sự hoài nghi. Rất ít người tưởng tượng rằng các kết nối dữ liệu, tin nhắn, hội thoại và video có thể được thiết lập trên kiến trúc mới hay hệ thống liên quan có thể được đảm bảo an toàn cũng như mở rộng. Tuy nhiên, cuối những năm 1980 và 1990, một số lượng lớn các công ty như Sun, NeXT, Hewlett-Packard và Silicon Graphics đã sử dụng TCP/IP để tạo ra các mạng nội bộ. Để làm được điều đó, họ đã phát triển các khối và các công cụ xây dựng để mở rộng việc sử dụng TCP/IP ra ngoài việc gửi và nhận e-mail, dần dần thay thế các công nghệ và tiêu chuẩn mạng nội bộ truyền thống. Khi các tổ chức áp dụng các khối và các công cụ xây dựng này, họ thấy rằng có sự gia tăng đột phá về năng suất.

TCP/IP

TCP/IP đã được sử dụng rộng rãi với sự ra đời của World Wide Web vào giữa những năm 1990. Các công ty công nghệ mới nhanh chóng nổi lên để cung cấp các hệ thống gọi là “ống nước” (plumbing) – phần cứng, phần mềm và dịch vụ cần thiết để kết nối với mạng hiện tại và trao đổi thông tin. Các trình duyệt thương mại hóa của Netscape, các máy chủ web, cùng các công cụ và thành phần khác đã hỗ trợ sự phát triển của các dịch vụ và ứng dụng internet. Sun đã thúc đẩy sự phát triển của Java, ngôn ngữ lập trình ứng dụng. Khi thông tin trên web tăng lên theo cấp số nhân, các dịch vụ tìm kiếm như Infoseek, Excite, AltaVista và Yahoo đã ra đời.

Khi mà cơ sở hạ tầng cơ bản này trở nên không thể thiếu, một thế hệ các công ty mới bằng cách lợi dụng kết nối chi phí thấp đã tạo ra các dịch vụ internet như những lựa chọn thay thế hấp dẫn cho các doanh nghiệp đương nhiệm. CNET cung cấp tin tức trực tuyến. Amazon cung cấp nhiều sách để bán hơn bất kỳ hiệu sách nào. Priceline và Expedia giúp bạn mua vé máy bay dễ dàng hơn và mang lại sự minh bạch chưa từng thấy cho quá trình này. Khả năng của những kẻ mới đến này với tầm bao phủ rộng với chi phí tương đối thấp đã gây áp lực đáng kể cho các doanh nghiệp truyền thống như báo chí và các nhà bán lẻ.

Dựa vào kết nối internet rộng khắp, làn sóng các công ty tiếp theo đã tạo ra các ứng dụng mới, biến đổi về cơ bản cách doanh nghiệp tạo ra và chiếm hữu giá trị. Các công ty này được xây dựng trên kiến trúc peer-to-peer mới và tạo ra giá trị bằng cách phối hợp các mạng phân tán của người dùng. Napster thay đổi ngành công nghiệp âm nhạc, Skype thay đổi ngành viễn thông, và Google, nhờ việc khai thác các liên kết do người dùng tạo ra để cung cấp các kết quả hữu ích hơn, thay đổi việc tìm kiếm trên web.

Phải mất hơn 30 năm để TCP/IP vượt qua tất cả các giai đoạn – sử dụng đơn lẻ, sử dụng nội bộ, thay thế, chuyển đổi – và cuối cùng định hình lại nền kinh tế. Ngày nay, hơn một nửa các công ty có giá trị nhất trên thế giới có mô hình kinh doanh dựa trên nền tảng internet. Nền móng tạo nên nền kinh tế của chúng ta đã thay đổi. Quy mô vật chất và tài sản trí tuệ độc đáo không còn mang lại lợi thế vượt trội; ngày càng có nhiều nhà lãnh đạo kinh tế là các doanh nghiệp hoạt động như những “hòn đá tảng” (keystone), chủ động tổ chức, gây ảnh hưởng và điều phối các mạng lưới rộng khắp của cộng đồng, người dùng và các tổ chức.

Kiến trúc mới

Blockchain – một mạng ngang hàng nằm trên internet – được giới thiệu vào tháng 10 năm 2008 như là một phần của đề xuất cho bitcoin, một hệ thống tiền tệ ảo mà không cần một cơ quan trung ương để phát hành, chuyển giao quyền sở hữu và xác nhận các giao dịch. Bitcoin là ứng dụng đầu tiên của công nghệ blockchain.

Bitcoin

Sự tương đương giữa blockchain và TCP/IP là rõ ràng. Cũng như e-mail cho phép nhắn tin song phương, bitcoin – BTC cho phép các giao dịch tài chính diễn ra song phương. Việc phát triển và duy trì blockchain là mở, được phân phối và chia sẻ – giống như TCP/IP. Một nhóm tình nguyện viên trên khắp thế giới giúp duy trì phần mềm cốt lõi. Và giống như e-mail, bitcoin bắt đầu với một cộng đồng tương đối nhỏ nhưng đầy nhiệt huyết.

TCP/IP tạo ra giá trị kinh tế mới bằng cách giảm đáng kể chi phí kết nối. Tương tự, blockchain có thể giảm đáng kể chi phí giao dịch. Nó có tiềm năng để trở thành hệ thống ghi chép cho tất cả các giao dịch. Nếu điều đó xảy ra, nền kinh tế sẽ một lần nữa trải qua một sự thay đổi triệt để khi mà những nguồn lực mới có khả năng gây ảnh hưởng và kiểm soát dựa trên blockchain xuất hiện.

Hãy xem xét hoạt động kinh doanh hiện nay diễn ra như thế nào. Liên tục lưu trữ hồ sơ giao dịch là một chức năng cốt lõi của bất kỳ doanh nghiệp nào. Những hồ sơ này theo dõi các hoạt động trong quá khứ và hướng dẫn lập kế hoạch cho tương lai. Chúng cung cấp một cái nhìn không chỉ về cách tổ chức hoạt động trong nội bộ mà còn về các mối quan hệ bên ngoài của tổ chức. Mỗi tổ chức giữ hồ sơ riêng của họ, và chúng là riêng tư. Nhiều tổ chức không có sổ cái chính ghi lại tất cả các hoạt động của họ; thay vào đó là các bản ghi chép được phân phối cho các đơn vị nội bộ. Vấn đề là, đối chiếu giao dịch giữa các sổ cái tư nhân mất rất nhiều thời gian và rất dễ mắc lỗi.

Ví dụ, một giao dịch chứng khoán điển hình có thể được thực hiện trong vòng vài giây, thường không có sự can thiệp của con người. Tuy nhiên, việc thanh toán – chuyển quyền sở hữu cổ phiếu – có thể mất đến một tuần. Đó là bởi vì các bên không có quyền truy cập vào sổ sách của nhau và không thể tự động xác minh rằng các tài sản trên thực tế có thuộc quyền sở hữu và có thể được chuyển giao hay không. Thay vào đó, một loạt các trung gian hoạt động như người bảo lãnh tài sản trong khi hồ sơ giao dịch đi qua các tổ chức và các sổ cái sẽ được cập nhật riêng rẽ.

Trong một hệ thống blockchain, sổ cái được sao chép với số lượng lớn chứa trong các cơ sở dữ liệu giống hệt nhau, mỗi cơ sở dữ liệu được tổ chức và duy trì bởi một bên quan tâm. Khi thay đổi được nhập vào một bản sao, tất cả các bản sao khác được đồng thời cập nhật. Vì vậy, khi các giao dịch xảy ra, các bản ghi về giá trị và tài sản trao đổi sẽ được nhập vĩnh viễn vào tất cả các sổ cái, không cần bên trung gian thứ ba xác minh hoặc chuyển quyền sở hữu. Nếu một giao dịch cổ phiếu diễn ra trong một hệ thống dựa trên blockchain, nó sẽ được giải quyết trong vòng vài giây, an toàn và có thể xác minh. (Những vụ hack nổi tiếng nhắm vào các sàn giao dịch bitcoin đã làm lộ ra những điểm yếu không phải trong chính blockchain mà là trong các hệ thống riêng biệt liên kết với các bên sử dụng blockchain.)

Một khuôn khổ để áp dụng Blockchain

Nếu bitcoin giống như thuở ban đầu của e-mail, phải chăng blockchain cần nhiều thập kỷ nữa trước khi có thể phát huy hết tiềm năng của nó? Theo quan điểm của chúng tôi, câu trả lời là đúng như vậy. Chúng ta không thể dự đoán chính xác bao nhiêu năm nữa sự chuyển đổi sẽ xảy ra, nhưng chúng ta có thể đoán được những loại ứng dụng nào sẽ được phát triển trước và sự chấp nhận rộng rãi đối với blockchain cuối cùng sẽ như thế nào.

Trong phân tích của chúng tôi, lịch sử gợi ý rằng có hai khía cạnh ảnh hưởng đến cách một công nghệ nền tảng và các ứng dụng dùng trong kinh doanh của nó phát triển. Thứ nhất là sự mới lạ. Càng mới lạ thì càng cần nỗ lực nhiều hơn để đảm bảo rằng người dùng hiểu được những vấn đề mà công nghệ đó giải quyết. Khía cạnh thứ hai là độ phức tạp, đại diện bởi mức độ phối hợp trong hệ sinh thái – ở đây là số lượng và sự đa dạng của các bên cần làm việc cùng nhau nếu muốn ứng dụng công nghệ này để tạo ra giá trị. Ví dụ, một mạng xã hội với chỉ một thành viên thì chẳng để làm gì; một mạng xã hội chỉ đáng giá khi nhiều người trong số những người quen của bạn tham gia vào nó. Những người dùng khác phải cùng tham gia để tạo ra giá trị cho tất cả mọi thành viên. Điều này cũng áp dụng tương tự đối với nhiều ứng dụng blockchain. Và khi quy mô và tác động của những ứng dụng này gia tăng, việc áp dụng chúng sẽ đòi hỏi sự thay đổi đáng kể về mặt thể chế.

Chúng tôi đã phát triển một khuôn khổ để chỉ ra các đổi mới dựa trên hai khía cạnh trên, chia làm bốn nhóm phản ánh các giai đoạn phát triển của công nghệ. Xác định xem một ứng dụng blockchain mới đang ở trong giai đoạn nào sẽ giúp các nhà quản lý hiểu được các loại thách thức mà nó phải đối mặt, mức độ hợp tác và sự đồng thuận, cũng như những điều chỉnh pháp lý mà nó cần. Khuôn khổ này cũng sẽ đề xuất những loại quy trình và cơ sở hạ tầng phải được thiết lập để tạo điều kiện thuận lợi cho sự đổi mới. Các nhà quản lý có thể sử dụng nó để đánh giá tình trạng phát triển của blockchain trong bất kỳ ngành nào, cũng như đánh giá các chiến lược đầu tư đối với blockchain trong khả năng của họ.

Đơn lẻ

Nhóm thứ nhất là các ứng dụng có độ mới mẻ và mức độ phối hợp thấp, giúp tạo ra các giải pháp tốt hơn, ít tốn kém hơn, chỉ tập trung vào một lĩnh vực nào đó. E-mail, sự thay thế ít tốn kém cho các cuộc gọi điện thoại, fax, và gửi thư, là một ứng dụng đơn lẻ của TCP/IP (mặc dù giá trị của nó cũng tăng lên cùng với số lượng người dùng). Bitcoin cũng rơi vào nhóm này. Ngay từ đầu, bitcoin đã cung cấp giá trị ngay lập tức cho một số ít người sử dụng nó đơn giản như một phương thức thanh toán thay thế. (Bạn có thể coi đó là một loại e-mail phức tạp mà không chỉ chuyển thông tin mà còn chuyển cả giá trị thực.) Vào cuối năm 2016, giá trị của các giao dịch bitcoin dự kiến sẽ đạt 92 tỷ USD. Đây vẫn chỉ là một phần rất nhỏ so với tổng giá trị 411 nghìn tỷ đô la trong thanh toán toàn cầu, nhưng bitcoin- BTC đang phát triển rất nhanh và ngày càng trở nên quan trọng trong các khía cạnh như thanh toán tức thời, cũng như giao dịch ngoại tệ và tài sản, nơi mà hệ thống tài chính hiện tại có những hạn chế.

Địa phương

Nhóm thứ hai bao gồm các sáng kiến có tính mới mẻ​​ tương đối cao nhưng chỉ cần một số lượng người dùng hạn chế để tạo ra giá trị ngay lập tức, do đó việc thúc đẩy áp dụng chúng vẫn tương đối dễ dàng. Nếu blockchain cũng phát triển theo con đường mà các công nghệ mạng đã trải qua trong kinh doanh, chúng ta có thể mong đợi các sáng kiến ​​blockchain sẽ được xây dựng dựa trên các ứng dụng đơn lẻ và được sử dụng để tạo các mạng tư nhân địa phương mà trên đó nhiều tổ chức được kết nối thông qua một sổ cái phân quyền.

Phần lớn sự phát triển dựa trên blockchain ban đầu đang diễn ra trong ngành dịch vụ tài chính, thường là trong mạng lưới các công ty nhỏ, do đó yêu cầu về điều phối còn tương đối khiêm tốn. Nasdaq đang làm việc với Chain.com, một trong những nhà cung cấp cơ sở hạ tầng blockchain, để cung cấp công nghệ xử lý và xác nhận các giao dịch tài chính. Bank of America, JPMorgan, Sở giao dịch Chứng khoán New York, Fidelity Investments, và Standard Chartered đang thử nghiệm công nghệ blockchain như là một sự thay thế cho việc xử lý giao dịch thủ công trên giấy trong các lĩnh vực như giao dịch tài chính, ngoại hối, thanh toán xuyên biên giới và thanh toán chứng khoán. Ngân hàng Bank of Canada đang thử nghiệm một đồng tiền kỹ thuật số gọi là đồng CAD để chuyển tiền liên ngân hàng. Chúng ta có thể trông đợi sự gia tăng của các blockchain tư nhân phục vụ các mục đích cụ thể cho từng ngành công nghiệp khác nhau.

Thay thế

Nhóm thứ ba là các ứng dụng có thính mới mẻ tương đối thấp vì chúng được xây dựng dựa trên các ứng dụng đơn lẻ và các ứng dụng nội bộ hiện có, tuy nhiên chúng có nhu cầu phối hợp cao bởi chúng liên quan đến việc sử dụng công cộng ngày càng rộng rãi. Những đổi mới này nhằm mục đích thay thế toàn bộ cách thức kinh doanh hiện có. Chúng phải đối mặt với những rào cản lớn để được chấp nhận; không chỉ đòi hỏi sự phối hợp nhiều hơn mà những quá trình mà chúng hy vọng sẽ thay thế có thể vẫn đang được sử dụng với quy mô rất lớn và sâu rộng trong các tổ chức và thể chế. Ví dụ về ứng dụng thay thế là các loại tiền mã hóa (cryptocurrency), hình thức đầy đủ của một hệ thống tiền tệ đã phát triển vượt ra khỏi công nghệ thanh toán đơn giản của Bitcoin. Sự khác biệt quan trọng là tiền mã hóa yêu cầu tất cả các bên đang thực hiện các giao dịch tiền tệ phải áp dụng nó, do vậy nó thách thức các chính phủ và các tổ chức vốn đã và đang quản lý và giám sát các giao dịch. Người tiêu dùng cũng phải thay đổi hành vi của họ và hiểu làm thế nào để áp dụng các tính năng mới của tiền mã hóa.

Một cuộc thử nghiệm gần đây tại Massachusetts Institute of Technology (MIT) nêu bật những thách thức phía trước đối với các hệ thống tiền tệ số. Vào năm 2014, MIT Bitcoin Club đã cung cấp 100 đô la bằng bitcoin cho mỗi người trong số 4.494 sinh viên của MIT. Thật thú vị khi có tới 30% số sinh viên thậm chí không thèm đăng ký để được nhận tiền miễn phí, và 20% đăng ký xin chuyển đổi bitcoin thành tiền mặt chỉ trong vòng một vài tuần đầu. Ngay cả những sinh viên có hiểu biết kỹ thuật cũng cảm thấy khó khăn khi muốn hiểu làm thế nào để sử dụng bitcoin.

Một trong những ứng dụng blockchain thay thế tham vọng nhất là Stellar, một tổ chức phi lợi nhuận nhằm mục đích cung cấp các dịch vụ tài chính với giá cả phải chăng, bao gồm ngân hàng, thanh toán và chuyển tiền, cho những người chưa bao giờ sử dụng chúng. Stellar cung cấp đồng tiền ảo của riêng mình, Lumens, và cũng cho phép người dùng lưu giữ trên hệ thống một loạt các tài sản, bao gồm các loại tiền tệ khác, bản ghi các cuộc gọi điện thoại, và dữ liệu tín dụng. Stellar ban đầu tập trung vào châu Phi, đặc biệt là Nigeria, nền kinh tế lớn nhất. Sự chấp nhận của các đối tượng khách hàng mục tiêu đối với Stellar là rất đáng kể và nó cũng chứng tỏ được hiệu quả về mặt chi phí. Nhưng tương lai của nó vẫn chưa thể chắc chắn, bởi vì những thách thức về việc phối hợp hệ sinh thái là rất cao. Mặc dù việc được chấp nhận ở cấp độ cơ sở đã chứng minh cho khả năng tồn tại của Stellar, nhưng để trở thành một tiêu chuẩn cho hệ thống ngân hàng, nó sẽ cần phải gây được ảnh hưởng đến chính sách của chính phủ cũng như thuyết phục các ngân hàng trung ương và các tổ chức lớn sử dụng nó. Việc đó có thể mất nhiều năm.

Chuyển đổi

Nhóm cuối cúng là các ứng dụng hoàn toàn mới lạ, mà nếu thành công, có thể thay đổi bản chất của các hệ thống kinh tế, xã hội và chính trị. Chúng liên quan đến việc điều phối hoạt động của nhiều bên và việc đạt được các thỏa thuận mang tính thể chế về các tiêu chuẩn và quy trình. Việc chấp nhận và áp dụng chúng sẽ đòi hỏi những thay đổi lớn về xã hội, luật pháp và chính trị.

“Hợp đồng thông minh” có thể là ứng dụng blockchain có khả năng tạo biến đổi lớn nhất vào thời điểm hiện nay. Đó là tự động thanh toán và chuyển tiền hoặc các tài sản khác khi mà các điều kiện đã thương lượng được đáp ứng. Ví dụ, một hợp đồng thông minh có thể gửi khoản tiền thanh toán cho nhà cung cấp ngay khi lô hàng được giao. Một công ty có thể báo hiệu thông qua blockchain rằng đã nhận được một lô hàng nào đó – hoặc lô hàng với chức năng GPS có thể tự động cập nhật vị trí và kích hoạt thanh toán. Chúng ta đã thấy một vài thí nghiệm đầu tiên với các hợp đồng tự thực hiện như vậy trong các lĩnh vực như đầu tư mạo hiểm, ngân hàng và quản lý quyền sở hữu sản phẩm kỹ thuật số.

Những ý tưởng đó thực sự là rất hấp dẫn. Các công ty sẽ được xây dựng dựa trên các hợp đồng, từ mối quan hệ giữa các tập đoàn đến mối quan hệ giữa người mua và nhà cung cấp hay quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động. Nếu hợp đồng được tự động hóa, thì điều gì sẽ xảy ra với cấu trúc công ty và các quy trình truyền thống, và với các trung gian như luật sư và kế toán? Còn cấp quản lý thì sao? Vai trò của các bên sẽ thay đổi triệt để. Tuy nhiên, trước khi trở nên phấn khởi quá mức, chúng ta hãy nhớ rằng chúng ta còn cách việc áp dụng rộng rãi các hợp đồng thông minh hàng thập kỷ. Chúng không thể có hiệu quả nếu không có sự chấp nhận của thể chế. Các hợp đồng thông minh cần phải được thiết kế, xác minh, thực hiện và thi hành với mức độ phối hợp và rõ ràng cực kỳ cao. Có lý do để tin rằng các thiết chế chịu trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ khó khăn này sẽ mất rất nhiều thời gian để phát triển. Và những thách thức về công nghệ – đặc biệt là an ninh – là rất đáng lo ngại.

Hướng dẫn phương pháp tiếp cận trong đầu tư Blockchain

Các nhà quản lý nên nghĩ thế nào về blockchain cho các tổ chức của họ? Khuôn khổ của chúng tôi có thể giúp các công ty xác định đúng cơ hội.

Đầu tư vào công nghệ blockchain

Đối với hầu hết mọi người, đơn giản nhất là bắt đầu từ các ứng dụng đơn lẻ, giúp giảm thiểu rủi ro vì chúng không phải là mới và ít liên quan đến các bên thứ ba. Một chiến lược khác là thêm bitcoin vào cơ chế thanh toán. Cơ sở hạ tầng và thị trường cho bitcoin đã được phát triển tốt và việc áp dụng đồng tiền ảo này sẽ buộc nhiều ngành, bao gồm CNTT, tài chính, kế toán, bán hàng và tiếp thị, phải xây dựng khả năng sử dụng blockchain. Một cách tiếp cận ít rủi ro khác là sử dụng blockchain trong nội bộ doanh nghiệp như một cơ sở dữ liệu cho các ứng dụng như quản lý tài sản, ghi lại các giao dịch nội bộ và xác minh danh tính. Đây có thể là một giải pháp đặc biệt hữu ích cho các công ty đang gặp khó khăn khi điều chỉnh các cơ sở dữ liệu nội bộ của mình. Thử nghiệm các ứng dụng đơn lẻ sẽ giúp các tổ chức phát triển các kỹ năng cần có cho các ứng dụng tiên tiến hơn. Và nhờ có sự xuất hiện của các dịch vụ điện toán đám mây dựa trên blockchain từ cả các startup và các nền tảng lớn như Amazon và Microsoft, việc thử nghiệm ngày càng trở nên dễ dàng hơn.

Các ứng dụng địa phương là bước tiếp theo cho các công ty. Chúng ta đang thấy rất nhiều sự đầu tư vào các mạng lưới blockchain tư nhân, và các dự án liên quan dường như đã sẵn sàng để tạo nên những tác động thực sự trong ngắn hạn. Ví dụ, các công ty dịch vụ tài chính đang xây dựng các mạng blockchain tư nhân được thiết lập với một số lượng hạn chế các đối tác đáng tin cậy, giúp làm giảm đáng kể chi phí giao dịch.

Các tổ chức cũng có thể giải quyết các vấn đề cụ thể trong giao dịch xuyên biên giới với các ứng dụng địa phương. Các công ty đã sử dụng blockchain để theo dõi các mặt hàng trong những chuỗi cung ứng phức tạp. Điều này đang xảy ra trong ngành công nghiệp kim cương, nơi mà các viên đá có thể được truy nguồn từ nơi khai thác đến tận người tiêu dùng. Công nghệ cho các thí nghiệm như vậy bây giờ đã có sẵn.

Phát triển các ứng dụng thay thế đòi hỏi phải lập kế hoạch cẩn thận, vì các giải pháp hiện tại có thể rất khó để loại bỏ. Có một cách làm là tập trung vào các thay thế mà không yêu cầu người dùng cuối thay đổi hành vi của họ nhiều, thay vào đó giới thiệu lựa chọn thay thế cho các giải pháp đắt tiền hoặc không hấp dẫn hiện có. Để có được lực đẩy, các giải pháp thay thế phải mang lại chức năng tốt như một giải pháp truyền thống và phải dễ dàng cho hệ sinh thái sẵn có hấp thụ và áp dụng. Sự xâm nhập của First Data vào dịch vụ thẻ quà tặng dựa trên blockchain là ví dụ điển hình của một giải pháp thay thế tốt. Các nhà bán lẻ cung cấp các thẻ này cho người tiêu dùng có thể giảm chi phí cho mỗi giao dịch và tăng cường bảo mật bằng cách sử dụng blockchain để theo dõi dòng tiền trong các tài khoản mà không phải dựa vào các bộ xử lý thanh toán bên ngoài. Những thẻ quà tặng mới này thậm chí còn cho phép chuyển nhượng số dư tài khoản và cung cấp khả năng giao dịch giữa các thương gia thông qua một sổ cái chung.

Các ứng dụng có khả năng biến đổi vẫn còn ở một tương lai tương đối xa. Nhưng sẽ là có lý khi đánh giá khả năng của chúng ngay từ bây giờ và chủ động đầu tư vào việc phát triển các công nghệ có thể biến chúng thành hiện thực. Chúng sẽ trở nên mạnh mẽ nhất khi được gắn liền với một mô hình kinh doanh mới, trong đó logic của việc tạo ra và nắm bắt các giá trị bắt nguồn từ các cách tiếp cận hiện tại. Các mô hình kinh doanh như vậy có thể khó áp dụng nhưng cũng có thể mở ra sự tăng trưởng trong tương lai cho các công ty.

Hãy xem xét cách các công ty luật sẽ phải thay đổi để làm cho hợp đồng thông minh trở nên khả thi. Họ sẽ cần phải phát triển chuyên môn mới trong lập trình phần mềm và blockchain. Họ cũng có thể phải cân nhắc lại mô hình thanh toán theo giờ của họ và nghiêm túc nghĩ về việc tính phí giao dịch hoặc phí lưu trữ theo từng hợp đồng. Các nhà quản lý phải chắc chắn rằng họ hiểu và thử nghiệm đầy đủ những mô hình kinh doanh mới này trước khi thực hiện chuyển đổi.

Các mô hình chuyển đổi sẽ diễn ra cuối cùng, nhưng chúng cũng sẽ mang lại giá trị to lớn. Hai lĩnh vực mà chúng có thể có tác động sâu sắc là: hệ thống nhận dạng công cộng quy mô lớn cho các chức năng như kiểm soát hộ chiếu, và đưa ra quyết định dựa trên thuật toán trong việc ngăn ngừa hành vi rửa tiền và trong các giao dịch tài chính phức tạp có liên quan đến nhiều bên. Các ứng dụng này có lẽ sẽ không đạt được sự chấp nhận rộng rãi và có vai trò quan trọng trong ít nhất một thập kỷ nữa và có thể là nhiều hơn.

Các ứng dụng mang tính biến đổi cũng sẽ sinh ra những nền tảng mới, phối hợp và điều khiển các hệ sinh thái mới. Đó sẽ là Google và Facebook của thế hệ tiếp theo. Sẽ cần có sự kiên nhẫn để nắm bắt những cơ hội như vậy. Mặc dù việc đầu tư mạnh vào thời điểm này có thể là quá sớm, nhưng việc phát triển các cơ sở cần thiết – các công cụ và tiêu chuẩn – vẫn rất đáng làm.

KẾT LUẬN

Ngoài việc cung cấp một khuôn mẫu tốt cho việc áp dụng blockchain, TCP/IP còn có thể làm cho blockchain trở nên thuận tiện hơn. TCP/IP đã trở nên phổ biến, và các ứng dụng blockchain đang được xây dựng trên cơ sở hạ tầng dữ liệu, truyền thông và tính toán số, làm giảm chi phí thử nghiệm và cho phép các ứng dụng mới xuất hiện nhanh chóng.

Sử dụng khung khuôn khổ đã trình bày phía trên, các nhà quản lý có thể tìm ra điểm xuất phát để họ bắt đầu xây dựng khả năng ứng dụng blockchain cho tổ chức của mình. Họ cần phải đảm bảo rằng các nhân viên của họ biết về blockchain, phát triển các ứng dụng cụ thể của công ty dựa trên các nhóm mà chúng tôi đã xác định, và đầu tư vào cơ sở hạ tầng cho blockchain.

Xét đến độ lâu dài về mặt thời gian, các rào cản đối với việc áp dụng, và sự phức tạp liên quan đến việc chấp nhận TCP/IP, các nhà quản trị nên suy nghĩ cẩn thận về những rủi ro liên quan đến việc thử nghiệm blockchain. Rõ ràng, bắt đầu ở quy mô nhỏ là một cách hay để phát triển các bí quyết khi suy nghĩ lớn hơn. Nhưng mức đầu tư nên phụ thuộc vào bối cảnh của công ty và ngành. Các công ty dịch vụ tài chính đã sẵn sàng và đã bắt đầu áp dụng blockchain. Các ngành sản xuất thì chưa.

Dù trong bối cảnh nào, khả năng lớn xảy ra là blockchain sẽ ảnh hưởng đến việc kinh doanh của bạn. Câu hỏi chỉ là khi nào thôi. 

Biên dịch bởi PeergoPeer.com

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here